محمدباقر فرهند « کارشناس مسایل سیاسی »
پرده اول ) انگار همه می دانستند که چه اتفاق مهمی در ایران رخ داده ؟! بیدار شدم ؛ساعت 5 بامداد بود، با نگرانی اخبار را از BBC دنبال کردم ( من هم مثل شما ماهواره دارم ... ) ؛ خبر فوری : ایران و گروه 5+1 به توافق رسیدند(5:33 بامداد)؛ بلند شدم یه چای برای خودم درست کردم و خوردم و سپس به سرعت لباس پوشیدم و به محل کار روزانه ام رفتم .
پرده دوم ) تهران بوی دیگری می داد ؛ در راه همکاران هم از موضوع مطلع بودند( نتیجه این است که بقیه نیز ماهواره داشتند) کمی در سرویس حرف زدیم تا به اداره رسیدیم؛ در اداره هم تقریبا همه می دانستند ( پس احتمالا آن ها هم ماهواره دارند... خبرگزاری های داخلی طبق معمول پس از شروع ساعات کاری توافق کردند ، توافق را خبر دهند )
پرده سوم ) بوی اسفند، طعم شیرینی ، حرف زبر انتقاد و گاهی توهین هم شنیده می شد ... اما همگی یک حس خوب ، فارغ از چه داده ایم ؟! و چه گرفته ایم ؟ِ در چهره شان دیده می شد. اسم حس خوب این روزهای مردم ایران « حس خوب آرامش و صلح » است.
حس خوب صلح ، حسی بود که سالهاست هر تک تک عقربه های ساعت در ثانیه بی طاقت را کم رنگ تر از گذشته در کالبد جامعه می دمید ، نگرانی ها در آن حس اول بیش تر می شد ؛ نگرانی از تحریم های بیشتر، نگرانی از جنگ و نگرانی از ... فشارهای بیشتر به مردم به بهانه غیرحرفه ای ، سلیقه ای و سیاسی انرژی هسته ای ، ناگهان حس قبی تغییر کرد ، ظریف ، ظرافت به خرج داد ... مردم می دیدند که ظریف چه می کند ؟ بازی دیپلماسی هوشمندانه ناشی از عمق تاریخی و فرهنگی ایران اسلامی نشان داده شد... حس غرور ، حس پایداری و حس عزت و سربلندی ...
اما حس خوب روزهای گذشته از جنس دیگری است، هرچند که برخی افراد کج سلیقه با برداشت حداقلی و قرائت نادرست ، حتی پس از تائید اقدام دولت توسط مقام معظم رهبری آن را طی پیامک های شخصی (بعد جدیدی از اقدامات خود سرانه گروهی شخصی !) ترکمنچای و گلستان 2 را ارسال می کرد و یا با ترجمه نادرست سند توافق شده برخی را به تحریک وا میداشتند، اما حس همه مردم ایران ، پرامید و شادمان از تحقق گام اول وعده های دولت روحانی است . وعده ای با کمتر از صد روز از عمر دولت در حوزه سیاست خارجی که به ظهور رسید. ( خیلی وقته دیگه بارون نمی آید... اصلا ولش کن منظورم دروغ و دروغگو بود ... )
پرده آخر) تهران و حس خوب صلح ؛ بعد از ظهر در بسیاری از مراکز عمومی و خصوصی شیرینی توزیع می شد ، برخی در میادین با هم حرف می زدند و دانش خود را به اشتراک می گذاشتند ، برخی هم با موتور رد می شدند و شعار مرگ بر آمریکا می دادند ( مگه هنوز شعار مرگ بر آمریکا هست ؟ بله ، په . نه . په « برداشت آزاد » ! ) خلاصه شهر با همه موافقان و مخالفانش بوی صلح می داد ؛ ترافیک با آرامش همراه بود ، انگار همه مردم دوست داشتند در ترافیک باشند... به هر حال روزگذشته ، حس خوب صلح در تهران حاکم بود و احتمالا هم باقی خواهد ماند ؛ پرده آخر هم ذکر این نکته است که امروز مردم ایران برای هستن و ماندن تلاش می کنند و نه برای ورق زدن صفحات بودن ف حدود یک دهه ( به هر دلیلی ) استراتژی تحمل – اعتراض در جامعه ایرانی به وضع موجود در ولت قبلی ، امروز جای خود را به استراتژی جدیدی تحت عنوان استراتژی امید – ماندن برای رسیدن به وضع مطلوب داده است و با سربلندی مسیر پیشرفت در راه عدالت توام با مدیریت و به تعبیر بهتر تدبیر را طی خواهد نمود. ( چراغ ها روشن شدن... درب های خروجی سالن همه طرفه باز شده است ... بفرمائید ! )
حمیدرضا آصفی - چنانچه بپذیریم سیاست خارجه و روابط بیرونی کشورها باید در خدمت منافع ملی آنها و موجب کاهش هزینههای ملی و افزایش توان و بنیهای کشورها در ابعاد سیاسی و اقتصادی باشد به درستی دکتر روحانی یکی از اولویتهای خود را سیاست خارجه و روابط بینالملل قرار داده است. اولین جرقه و حرکت در این مسیر سفر دکتر روحانی به نیویورک، سخنرانی در سازمان ملل و گفتوگو با رهبران و مقامات خارجی بود؛ سفری که در کنار آن هیات همراه و دکتر ظریف نیز مذاکرات فشردهای را با همتایان خود به عمل آوردند. تعداد تماسها و گفتوگوهای انجام شده در این سفر و تنوع دیدارها بدون تردید از تعداد تماسها و تحرکات دیپلماتیک یکی دو سال گذشته به مراتب بیشتر بود.
مهدی آیتی - در طول 35 سال انقلاب حدود 6 بار ایران و آمریکا به هم نزدیک شده ولی هربار به نوعی از هم دور شدند. شاید در این بار ششم در دولت روحانی این نزدیکی رقم بخورد. بار اول در دولت موقت مهندس بازرگان و سفر الجزایر، به آمریکا نزدیک شدیم ولی با تسخیر لانه جاسوسی دور گشتیم. بار دوم در دولت بنی صدر با پیشنهاد مذاکره از سوی آمریکا نزدیک شدیم و با حمله نظامی طبس دور شدیم.
بار سوم در دولتهای شهید رجایی و مقام معظم رهبری به گفت وگو نزدیک شدیم (قضیه مک فارلین) و با مسائل جنگ و مجلس دوباره دور گشتیم. بار چهارم در دولت هاشمی به واسطه چند کشور از جمله عربستان به مراحلی از مذاکره رسیدیم و دوباره به دلیل جریانات داخلی دور شدیم. بار پنجم در دولت خاتمی با بحث گفت وگوی تمدنها در اجلاس نیویورک به مراحلی از کاهش خصومت و گشایش زمینه گفت وگو رسیدیم و دوباره به دلیل جریانات تندروی داخلی و خرابکاری در خارج از کشور از هم دور شدیم. بار ششم در دولت روحانی به دلیل مذاکرات هستهای، مسائل سوریه و مساله تحریمها باب مذاکره کم کم رو به گشایش است و این بار نیز مخالفین و تندروهای داخلی و خارجی بسیج شدهاند تا به هر قیمتی شده روابط بین این دو عادی نشود و کماکان مثل سابق دیوارهای بیاعتمادی بالا رود.
هرچند که تا اینجا این سنگاندازیها بیثمر نبوده و مذاکرات را در دستانداز انداخته است. امروز جالب است که کشورهای عربی و خاورمیانه، کشورهای اروپایی، اسراییل غاصب و حتی روسیه، چین و هند با مذاکره بین ایران و آمریکا مخالفند و این موضوع برای سیاستمداران جهان دارای معانی و مفاهیم شگفتانگیز و جالبی میتواند باشد. این طور پیداست که با بهبود رابطه ایران و آمریکا بسیاری از کشورهای همسایه و دنیا احساس ضعف خواهند کرد و حتی به لحاظ اقتصادی وضعیتشان دچار افت خواهد شد. امید است این بار بزرگان و سیاستمداران ایران و جهان عاقلانه به میدان بیایند و ضمن حفظ حقوق و منافع کشورشان، دسیسههای دشمنان و بدخواهان را نقش بر آب کنند
حسن روحانی رئیسجمهوری اسلامی ایران، با ارسال نامهای به مقام معظم رهبری، دستاوردهای قطعی توافق اولیه ایران با گروه ۱+۵ را به محضر ایشان و ملت شریف ایران تبریک گفت.
در بخشی از این نامه آورده است: فرزندان انقلابی شما توانستند گام نخست را به گونهای پیش ببرند که حقوق هستهای و حق غنیسازی ملت ایران مورد اذعان قدرتهای جهانی قرار گیرد و راه برای گامهای بلند بعدی در حراست از پیشرفتهای فنی و اقتصادی کشور گشوده شود.
متن کامل نامه رییس جمهور به رهبر معظم انقلاب به شرح ذیل است:
بسماله الرحمن الرحیم
محضر مبارک رهبر معظم انقلاب اسلامی
حضرت آیتالله خامنهای دامت برکاته
باسلام و تحیات وافره،
خدای بزرگ را سپاس میگویم که در نخستین ماههای شروع کار دولت تدبیر و امید، فرزندان انقلابی شما توانستند در مذاکراتی دشوار و پیچیده، حقانیت ملت ایران در فعالیتهای هستهای را در صحنه بینالمللی اثبات کنند و گام نخست را به گونهای پیش برند که حقوق هستهای و حق غنیسازی ملت ایران مورد اذعان قدرتهای جهانی قرار گیرد و راه برای گامهای بلند بعدی در حراست از پیشرفتهای فنی و اقتصادی کشور گشوده شود.
توفیق در این مذاکرات نشان داد که میتوان با رعایت همه اصول و خطوط قرمز نظام، با ارائه منطقی و مستدلِ مواضع ملت ایران و اتمام حجت برای افکار عمومی جهان، قدرتهای بزرگ را نیز به احترام به حقوق ملت ایران فراخواند و گامهای بعدی را نیز در مسیر حل و فصل نهایی اختلافات با استحکام برداشت.
بیشک این موفقیت، حاصل عنایات حق و رهنمودهای رهبری عالیقدر نظام و حمایت بیدریغ ملت ایران بوده است و توفیق نهایی نیز دراین مسیر در گرو تداوم ارشادات جنابعالی و حمایت و یاری مردم شریف و صبور ایران خواهد بود.
دستاوردهای قطعی این توافق اولیه، به رسمیت شناختهشدن حقوق هستهای ایران و حراست از دستاوردهای هستهای فرزندان این مرز و بوم بوده است و در کنار آن با توقف روند تحریمهای ظالمانه، بخشی از فشارهای غیرقانونی در تحریمهای یکجانبه برداشته و فروپاشی سازمان تحریم آغاز شده است. درنتیجه این ابتکار ایران اسلامی و استقامت ملت بزرگ ایران، قدرتهای بزرگ به این نتیجه رسیدند که تحریم و فشار، راه به جایی نخواهد برد و همانگونه که ایران از آغاز اعلام کرده بود، برای کسب توافق، راهی جز احترام متقابل و مذاکره عزتمندانه وجود ندارد، موضوعی که متأسفانه طرف مقابل با تأخیر به درک آن رسید. بیتردید حصول این توافق، به نفع همه کشورهای منطقه و صلح و پیشرفت جهانی در راستای رویکرد برد-برد خواهد بود.
اینجانب با تبریک این توفیق الهی به حضور رهبری معظم انقلاب، از هدایت و حمایت جنابعالی سپاسگزارم و با تقدیر و تشکر از پشتیبانیهای بیشائبه ملت بزرگ ایران و گرامیداشت یاد شهیدان هستهای، عهد خالصانه این دولت را در خدمت به این ملت قدرشناس تجدید میکنم و استمرار دعای خیر جنابعالی و آحاد ملت را مسئلت دارم.
حسن روحانی
بسمه تعالی
جناب آقای رئیسجمهور
دستیابی به آنچه مرقوم داشتهاید در خور تقدیر و تشكر از هیئت مذاكرات
هستهئی و دیگر دست اندر كاران است و میتواند پایهی اقدامات هوشمندانهی
بعدی قرار گیرد. بیشك فضل الهی و دعا و پشتیبانی ملت ایران عامل این
موفقیت بوده و در آینده نیز خواهد بود انشاء الله. ایستادگی در برابر
زیاده خواهیها همواره باید شاخص خطّ مستقیم حركت مسئولان این بخش باشد، و
چنین خواهد بود انشاء الله.
سیّد علی خامنهای
3 آذر 92
ایران و 1+5 بر سندی به توافق رسیدند که براساس آن غنیسازی در برنامه هستهیی باقی میماند. در این توافقنامه آمده است: فعالیت در سایتهای هستهیی اراک نطنز و فردو به شکل کنونی ادامه پیدا خواهد کرد و تحریمها افزایش نخواهد یافت.
محمدباقر فرهند«کارشناس مسایل سیاسی»
چندصباحی است طولانی که موضوع هسته ای ایران تبدیل به یک پرونده بلندمدت شده و عملا از یک محور حقوقی به موضوعی سیاسی تبدیل گردیده است . این روند آنقدر از محیط تخصصی حوزه حقوقی و حتی سیاسی فراتر رفته و به نقل افکار عمومی و صحبت های عوام در کشور تبدیل گردیده است که کوهی از سوالات به جای گذاشته است. یادداشت پیشروی قصد دارد با بهره گیری از ادبیات ساده به تبیین موضوع پرونده هسته ای ایران بپردازد تا بحث مذکور با نگاهی تخصصی موجبات شفافیت و آگاهی حداکثری را فراهم آورد.
در سال 1953 و بعد از منازعات و تعارضات عدیده میان بلوک شرق و غرب و نگرانی های فراوان از وقوع جنگی دیگر ، ایالات متحده آمریکا به منظور بهبود وجهه بین المللی خود پس از پایان جنگ جهانی دوم به واسطه استفاده قهرآمیز از انرژی هسته ای ( بمب اتم ) بر علیه ژاپن به عنوان کشوری طرفدار دموکراسی و آزادی در جهان ، رئیس جمهور وقت آمریکا «ایزن هاور» در سازمان ملل متحد پیشنهادی را مطرح کرد که به عنوان « اتم برای صلح » شهرت یافت . وی در این پیشنهاد انرژی هسته ای را در مسیری مشروع دانست که برای مقاصد صلح آمیز به کار گرفته میشود. سالها بعد پیشنهاد وقت ایزن هاور تبدیل به یک معاهده الزام آور و راهبردی در سطح جهان شد که به معاده منع جامع تکثیر سلاح های هسته ای یا NPT نامگذاری گردید. این پیمان بین المللی که اساسا معاهده ای محافظه کارانه ارزیابی می گردد در تلاش برای حفظ وضع موجود هسته ای در نظام بین الملل بوده و خواستار عدم افزایش کشورهایی است که دارای سلاح هسته ای هستند . معاهده مذکور کشورهای جهان را به دو سطح کشورهای دارا (نباید دانش هسته ای را به کشورهای دیگر منتقل کنند ) و کشورهای ندار ( که نباید به دنبال انتقال تکنولوژی هسته ای به کشور خود باشند) تقسیم می کرد . البته در آن پیش بینی شده است که همه کشورهای جهان می بایست به یک قابلیت از ظرفیت های انرژی صلح آمیز هسته ای با کمک کشورهای دارا و تحت نظارت آژانس بهره برداری کنند . در این حال به منظور عملیاتی کردن ایده اتم برای صلح و معاهده NPT و بررسی تخلفات و شکایات و ... آژانس بین المللی انرژی اتمی تاسیس شد و در درون ان با هدف رسیدگی به تخلفات شورای حکام آژانس نیز ایجاد شد . از وظایف شورای مذکور رسیدگی به تخلفات احتمالی اعضاء می باشد و در صورت اثبات و یا شک کردن رفتار غیر متناسب اعضاء بر اساس فصل ششم و هفتم منشور ملل متحد به شورای امنیت سازمان ملل پرونده ارسال می گردد و متناسب با تخلف تصمیم گیری صورت خواهد گرفت . فصل ششم اعمال رفتار مسالمت آمیز است و فصل هفتم رفتار قهر آمیز می باشد . این رفتار نیز بر اساس ماده 41 رویکردی اقتصادی ( تحریم ) و بر اساس ماده 42 رویکردی نظامی ( حمله نظامی ) خواهد داشت. به تعبیر بهتر آژانس همانند بازپرسی عمل کرده که پرونده را از دادستانی به قوه قضائیه جهانی ارسال می کند. فاقد از اینکه آیا مسیر پرونده ایران ، صحیح و براساس اطلاعات درست به شورای امنیت ارسال شده است یا خیر؟ ذکر نکاتی در بحث تحریم ها و ضرورت حمایت از اقدامات دولت قابل توجه می باشد :
سه نوع تحریم در شرایط فعلی به جمهوری اسلامی ایران تحمیل گردیده است : 1- تحریم های یکجانبه امریکا 2- تحریم های چند جانبه اتحادیه اروپا 3- تحریم های بین المللی مصوب شورای امنیت سازمان ملل متحد
دو بند اول از تحریم ها با گفتگو و سرعت بیشتری قابلیت برداشته شدن و کاستن را دارد چراکه بر اساس رفتار بین المللی نبوده و اعمال سلیقه ای دولت های اشاره شده می باشد . لذا دولت یازدهم از ابتدای فعالیت خود تمامی تلاشش را معطوف به کاستن و یا رفع تحریم های سلیقه ای آمریکا و اتحادیه اروپا گذاشته است . در بخش سوم تحریم ها به واسطه تبدیل شدن موضوع هسته ای ایران به یک پرونده در شورای امنیت مسیر بازگشت آن بسیار طولانی و دشوار است که به مرور می بایست با شفاف سازی و عادی سازی مناسبات تحقق یابد. به بیان دیگر آنچه در نهایت برای دولت حسن روحانی مهم است خارج شدن پرونده ایران از فصل هفتم شورای امنیت با رویکرد عادی سازی در سیاست خارجی و تثبیت در سیاست داخلی است . این نگاه که پرونده ایران تهدیدی برای صلح و امنیت بین المللی است ، نگاهی سیاسی و غیر حرفه ای ناشی از فشارهای رژیم صهیونیستی و رفتارهای دوگانه ای است که منشاء خارجی و گاها متناقض داخلی دارد. جمهوری اسلامی ایران در این راستا همانند بسیاری از کشورهای دیگر جهان حق استفاده از انرژی صلح آمیز هسته ای را در قالب تعهدات جهانی دارد ، حقی که نباید میان ایران و مابقی کشورها تبعیض آمیز دیده شود ، امروز دیپلماسی ایرانی در حال طی پله های موفقیت در مسیر منافع ملی است و می بایست از ان حمایت حداکثری صورت پذیرد .
اما نکته آخر و بسیار مهم ، موضوعی فقهی است که در ادبیات سیاسی ایران قابلیت تعریف ویژه ای دارد، استراتژی جمهوری اسلامی ایران در شرایط فعلی مبتنی بر نداشتن سلاح کشتار جمعی بالاخص هسته ای است اما هویت فقهی در سیاست خارجی ما بر اساس رویکرد دفع خطر و مصلحت اندیشی می باشد. این مصلحت در شرایط فعلی دوری از سلاح های هسته ای و عدم سازش با ایالات متحده امریکاست اما مذاکرات فعلی و به تعبیر رهبری نرمش قهرمانانه بر همان دیدگاه رفع خطر است ( مذاکره و تعامل تا به اندازه ای که خطر برطرف شود )تعریف می شود. این نگاه فقهی در موارد بسیاری در اسلام آمده است که این بحث جای بررسی دقیق آن نمی باشد.
به هر حال آنچه باید گفت ستودن و حمایت تمام عیار از مردان دیپلماسی غیرتمندانه ایرانی است تا به امید و تدبیر پرونده هسته ای ایران در شرایط عادی قرار گرفته و تحریم های غیرعادلانه و ضد مردمی از بین برود و حقوق هسته ای صلح آمیز مسلم مردم ایران به رسمیت شناخته شود و غرب نیز از رفتار دوگانه و تبعیض آمیز و به دور از اخلاق حرفه ای خودداری کند و تحت تاثیر عناصری که سالها با ترور و تخریب ملت ایران را زخم خورده خود کردند و یا تعاملات انقلابی ایران، این سرزمین کهن و باستانی را به سخره گرفته اند ، قرار نگیرند. به امید موفقیت ایران و ایرانی ... !
تدبیر24: قدرتا... علیخانی مشاور رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام در واکنش به سخنان
کریمی قدوسی نماینده مشهد در مورد نقش خانواده آقای هاشمی رفسنجانی در انتصاب برخی
افراد در دولت یازدهم به خبرنگار پایگاه خبری تحلیلی جمهوریت، گفت: بنده آقای
کریمی قدوسی را بهتر از همه میشناسم، چون سالیان متمادی در کمیسیون امنیت ملی و
سیاست خارجی مجلس با یکدیگر بودیم و دیدگاههای ما با هم از زمین تا آسمان فرق
داشته و دارد هرچند دوستیمان هم برقرار است و ایشان از اول ورود به مجلس برخلاف
برادرش که از مریدان آیتا... طبسی و آیتا... هاشمی رفسنجانی هستند، موضع تند و
غیرمنصفانه نسبت به آقای هاشمی داشت و بارها بین من و ایشان در اینباره بحثهای
تندی ایجاد شد.
تدبیر24: اگر
نامم بهجای صادق، «آلفرد» یا «دیوید» و نام فامیلی من هم به جای زیباکلام،
«جانسون» یا «اسمیت» بود و بهجای استاد علوم سیاسی دانشگاه تهران، در دانشگاه
«ییل» یا «استنفورد» تدریس میکردم در آن صورت حتما برای وضع نظریه «دیپلماسی
مثبت» در برابر «دیپلماسی منفی»، در ایران بهعنوان یک نظریهپرداز سیاسی، شهره
خاص و عام میشدم! و حتما صدها رساله فوقلیسانس و دکترا درخصوص بسط و تبیین
نظریه دیپلماسی مثبت و منفی و انطباق آن با شرایط ایران و... به نگارش درآمده بود
تدبیر24: روند،
نتایج و وقایع بعد از مذاکرات ژنو 2 و نحوه برخورد و عکسالعمل مجموعه غرب
و لابی صهیونی- عربی در قبال این مذاکرات بار دیگر اذهان نخبگان کشور را
در آستانه مذاکرات ژنو 3 به سمت نحوه مدیریت این دور از مذاکرات سوق داده
است. دستهای از تحلیلگران سیاسی که مشکل ایران و غرب را صرفا مساله
هستهای نمیدانند و به پتانسیلهای نهفته در بطن سیاست خارجی ایران و
مخصوصا مباحث خاورمیانه که هم نقطه قوت ایران و هم خمیر مایه اختلاف اصلی
دو طرف است، توجه دارند نگران تصویر کلی برآیند و نتایج دراز مدت مدیریت
تحولات سیاست خارجی در برهه کنونی هستند. این تحلیلگران علاقهمند هستند تا
بجای بحثهای شکلی یا دعواهای رسانهای نحوه و چگونگی مدیریت سیاست خارجی
در شرایط کنونی که در حقیقت باید بیانگر کیفیت و نحوه کنترل تهدیدات محیطی
بطور عام از هر سو در دراز مدت، حذف تدریجی نقاط قوت و کارتهای برنده
ایران، برنامهریزی اقدامات مورد نیاز برای دو مقوله قبلی، هدفگذاری، تخصیص
منابع و تعیین راهبرد برای سیر حرکت سیاست خارجی کشور باشد، به درستی
شکافته شود. توصیه بعضی از آگاهان، تحلیلگران و دست اندرکاران سیاسی در
زمینه روند و مدیریت دور آتی مذاکرات این است که طراحیهای راهبردی، سیاسی و
نحوه مدیریت مذاکرات بدون توجه به ماهیت سیاست خارجی کشور دنبال نشود و
تیم مذاکرهکننده بجای اجرای پروژه ژنو 3 به تنهائی، از پشتیبانی تمامی
اهرمهای ایران در سیاست خارجی بهره ببرد. ماهیتی که ارتباط تنگاتنگی با
تعریف و تبیین وضعیت داخلی کشور و مخصوصا نقاط قوت، ظرفیت منطقهای و
جهانی، جابهجاییهای سیاسی و چگونگی موازنه قوا در سطح منطقه، جایگاه
جهانی و منطقهای کشور و مسیری که برای طی کردن ترسیم کرده، نوع گرایش
اقتصادی، سیاسی، فرهنگی و یا ترکیبی از آنها که در جهتگیریهای داخلی و
نتیجه سیستمی آنها تعیین کننده است، دارد. مجموعه عوامل فوق چارچوبهایی
برای اعمال مدیریت سیاست خارجی میسازد که بعضی جنبههای آن دارای اصول
ثابت میباشند که تغییرناپذیرند. این اصول متشکل از سه عنصر 1- ساختار تحول
یافته و غیر سنتی نظام بینالملل، 2- ویژگیهای ژئوپلیتیکی ایران که شامل
جغرافیای سیاسی، نظام اقتصادی و فرهنگ عمومی و سیاسی کشور میباشد و3-
چارچوب حقوقی و فکری ناشی از نظام سیاسی و دولت حاکم است که فضای
تعیینکننده فکری و رفتاری ایجاد مینماید که خود باعث بازتولید نیروی
انسانی مخصوص به این ویژگیها برای مدیریت شرایط کنونی میشود. درک تاثیر
خصوصیات دسته دوم و سوم بر مدیریت سیاست خارجی توسط دولت مردان و نیز تغییر
ناپذیری آنها با توجه به واقعبینی و تحلیل درست از ویژگیهای دست اول
حائز اهمیت است. یکی از مهمترین ویژگیهای دنیای کنونی شتاب روز افزون
تغییرات است و لازم است در تدوین راهبردهای سیاست خارجی به این عامل توجه
ویژه شود. بعنوان مثال مجموعه تحولات خاورمیانه، دلسردی آمریکا از نقش
عربستان و ترکیه در قضایای سوریه، اوج گرفتن افراطیگری براساس تکیه بر
سیاستهای ضد ایرانی غرب که دور نیست آن روز که دامن خود غرب را نیز بگیرد و
شکست آمریکا در معرفی ترکیه به عنوان نمونه یک کشور اسلامی موفق شرایطی
برای ایران فراهم کرده که ایران میتواند از این ظرفیتسازی استفاده کند.
تدبیر24 : وزیر امور خارجه در آستانه مذاکرات جدید ایران با 1+5 در پیامی ویدیویی تاکید کرد: راهی به جلو وجود دارد، مسیری سازنده و حرکتی به سوی پیشرفت برای حفاظت از صلح حرکتی رو به جلو و تنها انتخاب بین تسلیم و یا رو در رو شدن نیست.
محمدجواد ظریف وزیر امور خارجه در آستانه برگزاری دور جدید مذاکرات ایران با 1+5 به صورت ویدیویی از طریق شبکه های اجتماعی خطاب به مردم جهان و دولتمردان غربی و به زبان های انگلیسی،عربی و فرانسوی پیامی از طرف ملت ایران صادر کرد که متن ان به این شرح است:
عزت چیست احترام چیست ؟ آیا این ها مذاکره می خواهند؟ آیا می توان روی آن ها قیمتی گذاشت؟ تصور کنید کاری را که همه انجام می دهند شما نبایست انجام دهید. کاری را که همه مجاز به انجام آن هستند. آیا شما کوتاه می آیید؟ یا بر موضع خود پافشاری می کنید؟ ما همه در اراده آزاد هستیم. با توانایی تعیین سرنوشت خودمان. این به معنای لجبازی یا قبول نکردن نقطه نظرات دیگران نیست. اراده آزاد در ذات ما است. این ماهیت مطالبات دسته جمعی ما ایرانیان در قرن اخیر بوده است. ما پی در پی دست در دست یکدیگر نهاده ایم تا در برابر استبداد بایستیم و برای آزادی در اراده احترام مطالبه کنیم.
ایرانی ها تفاوتی با دیگر مردم این کره خاکی که همه از آن بهره مندیم ندارند. ما نیز خواستار احترام به عزت خویش هستیم. برای ما ایرانی ها انرژی هسته ای پیوستن به یک باشگاه و یا ایجاد تهدید برای دیگران نیست. انرژی هسته ای یک جهش است. حرکتی به سوی تعیین سرنوشت خویش. به جای این که اجازه دهیم دیگران برای ما تصمیم بگیرند. برای ما انرژی هسته ای به معنای تامین آینده فرزندانمان است. برای ایجاد تنوع در اقتصادمان به جهت جلوگیری از هدر رفتن نفتمان و پیرامون تولید انرژی پاک. این حرکتی است رو به جلو برای ملت ایران همانند دیگران در یک عرصه نوین که با صلح، پیشرفت و کامیابی تعریف شده است.
حال اگر به شما بگویند چنین انتخابی ندارید چه می کنید؟ آیا کوتاه می آیید؟ حقوق اعطا کردنی نیست و چون اعطا نشده پس مصادره نیز نخواهد شد. این به معنای رسیدن به بن بست نیست. راهی به جلو وجود دارد. مسیری سازنده در جهت تعیین سرنوشت خودمان. حرکتی به سوی پیشرفت برای حفاظت از صلح حرکتی رو به جلو تنها انتخاب بین تسلیم و یا رو در رو شدن نیست. تابستان گذشته مردم ما تعامل سازنده را به وسیله صندوق های رای انتخاب کردند و از این راه آن ها به دنیا یک فرصت تاریخی برای تغییر مسیر دادند. استفاده از این فرصت یگانه نیازمند یک موضع برابر و انتخاب یک مسیر بر پایه احترام متقابل و به رسمیت شناختن عزت همه انسان ها و بیش از آن به رسمیت شناختن این واقعیت است که هیچ قدرتی هر چند مقتدر نمی تواند سرنوشت دیگران را تامین کند. این دیگر یک گزینه نیست. ما همه باید سرنوشت مشترکمان چالش های مشترکمان و فرصت های مشترکمان را هوشیارانه درک کنیم. ما همچنین باید باور داشته باشیم که تحمیل پایدار نیست و باور داشته باشیم که با هزینه های دیگران نمی توان پیشرفت کرد و باور داشته باشیم که یا با همدیگر می بریم یا با همدیگر می بازیم، تعادل رمز موفقیت است. گفتگوی صادقانه و اعتماد واقعی همه منوط به موضع برابر احترام مقابل و منافع مشترک است و بیش از هرچیز عزت برای همه ما این را به مردم خود و دنیا قول دادیم و همیشه به قول خود پایبندیم. مردم ایران مصمم به کاوش در این مسیر هستند. بیایید در پایان دادن به یک بحران غیرضروری و آغاز افق های جدید با هم همراه شویم.
من جواد ظریف هستم و این پیام مردم ایران است.
تدبیر24 : این روزها برنامه ای بانام " حرمت شکنان " در بخش های مختلف خبری درباره اتفاقات عاشورای سال 88 در رسانه ملی پخش شد و با مرور برخی از حوادث آن که بیشتر شبیه خواندن یک بیانیه سیاسی آن هم در حمایت از مواضع یک گروه خاص بود سعی در نابخشودنی جلوه دادن اقدامات آقایان موسوی و کروبی داشت. این نوشتار قصد توجیه اقدامات افراد و یا جانبداری از هیچ گروه و جریانی را ندارد اما ایراداتی در پخش اینگونه گزارش ها وجود دارد که بیان نکردن آن جایز نیست . بازیچه قرار دادن احساسات و عواطف پاک مردم برای القای منظوری خاص روشی است که مدت ها از منسوخ شدن آن می گذرد . ذکر نام افراد و پخش تصاویر آن ها بدون آن که امکان دفاع از خود و اعمالشان را داشته باشند نیز یکی از مصادیق رعایت نکردن اخلاق رسانه ای می باشد ، که رعایت این نکته در رسانه ملی جمهوری اسلامی به عنوان یک نظام دینی اخلاق گرا از اهمیت به سزایی برخوردار است . متاسفانه طی چند سال اخیر رعایت این نکات حرفه ای و اخلاقی در صدا و سیما به فراموشی سپرده شده است . این رفتار ناشایست پیش از این در زمان تبلیغات انتخابات سال 88 رخ داد آنجاکه از سوی یکی از کاندیداها اتهامات سنگین اثبات نشده ای علیه برخی از بزرگان نظام از جمله آیت الله هاشمی رفسنجانی مطرح شد . که این امر واکنش ایشان را در بر داشت و برای ارائه توضیحاتی به مردم خواهان وقت از مسئولین رسانه ملی شدند که متاسفانه درخواست ایشان با پاسخ مناسبی مواجه نشد . بعد ها نیز در موارد بسیاری عملکرد صدا سیما به عنوان رسانه ای که نباید در دعواهای سیاسی جانبدارانه عمل کند از سوی کارشناسان علم ارتباطات و چهره های شاخص نظام با انتقادات بسیاری مواجه شد . شاید اگر آن انتقاد ها و توصیه ها مورد توجه سیاست گذاران رسانه ملی قرار می گرفت خیلی از آن هزینه های سنگین به دوش نظام وارد نمی شد . این رفتارهای غیر اخلاقی رسانه ملی در معاونت سیاسی صداو سیما نیز بتازگی مشاهده شده است. آنجایی که در برنامه گزارش ویژه خبری سوالاتی جهت دار از نمایندگان دولت پرسیده می شود تا آنان را به چالش کشیده و به مقصود طراحان برنامه برسند. غافل از اینکه رفتار هوشمندانه نمایندگان دولت مانع از به ثمر نشستن این ترفند می شود.
اما نکته مهم و قابل انتقاد شدیدی که خاطر هواداران رهبر کبیر انقلاب اسلامی را آزده کرد ، بازپخش صحنه هایی از حرمت شکنی و توهین به عکس ایشان در جریان اتفاقات 16 آذر سال 88 بود . تصویری که پخش آن در همان سال نیز با اعتراضات زیادی همراه شد ، معلوم نیست که تکرار آن صحنه های دلخراش با چه اهداف و نیاتی و ازسوی کدام مرجع تصمیم گیرنده ای انجام می شود . به فرض که گروهی فریب خورده تحت تاثیر فضای آن زمان اقدام به انجام چنین عمل زشتی کردند ، باز پخش این تصاویر بی ربط به مراسم با شکوه عزاداری سالار شهیدان در سال 92 با چه هدفی انجام گرفت ؟
امیدواریم مسئولان رسانه ملی ضمن پاسخگویی به این سوالات تجدید نظری اساسی در پخش برنامه های خود داشته باشند و بدانند که " کسانی که دوست دارند کار بد درمیان مومنان شیوع یابد عذابی دردناک دارند " – ( شیخ حرعاملی، وسائل الشیعه )
تدبیر24:
روز گذشته (26 آبان 92) ساعت سه بعدازظهر به وقت تهران، در کانال پنج
تلویزیون فرانسه شاهد میزگردی با حضور «دومینیک دوویلپن» با کارگردانی
روزنامه معتبر لوموند بودم. «دوویلپن» که صدارت و وزارت خارجه فرانسه را در
دولت «گلیست» آن کشور در کارنامه دارد، سیاست مسدودکنندهای را که لوران
فابیو وزیرخارجه کنونی آن کشور در مذاکرات اخیر ژنو در برابر ایران در پیش
گرفت بهشدت مورد حمله قرار داد و آن را اشتباهی قطعی و به زیان فرانسه
دانست! وی چندی پیش که موضوع حمله نظامی به سوریه بسیار داغ شده بود نیز
چنان اقدامی را بسیار خطرناک و غلط دانسته بود. وزیر خارجه سابق فرانسه در
این میزگرد با اشاره به موضع خودش بهعنوان یک گلیست گفت: دیپلماسی
گلیستها همواره برپایه مذاکره و مصالحه و پراگماتیسم یعنی واقع گرایی قرار
داشته است (لابد پایاندادن به جنگ الجزایر را نباید فراموش کرد) و از
رفتار غلط لوران فابیو ابراز حیرت کرد و او را که مدعی سوسیالیسم است از هر
دستراستی، دستراستیتر نامید. در پاسخ به اینکه شاید این کار او در
حمایت از اسراییل بوده است گفت: صلح حتی برای اسراییل نیز مفیدتر از
بنبستی است که میتواند منجر به جنگی شود که برای همه ازجمله اسراییل آثار
وخیمی به بار آورد. دوویلپن درباره سوریه نیز با اشاره به «کنفرانس طائف»
که منجر به مصالحهای در لبنان شد که به جنگ خانگی آن کشور پایان داد، گفت:
در سوریه نیز باید کنفرانسی به منظور پیداکردن راهحل و مصالحه برگزار
شود. این در حالی است که «لوران فابیو» چندی پیش هرگونه مذاکرهای را با
دولت سوریه مشروط به برکناری بشار اسد کرده بود. وزیر خارجه دولت شیراک
همچنین در پاسخ به عملکردهای حاد دولت سوریه گفت: اینگونه مانعتراشیها و
بهانهجوییها موجب تداوم کشتار و آوارگی مردم میشود و چه مانعی دارد اگر
در آن کشور نیز مانند لبنان نوعی تقسیمبندی قومی در چهار بخش صورت گیرد و
مردم از این وضع ناهنجار نجات یابند. دوویلپن گفت: برای فرانسه دو راه
وجود دارد: یکی سازش و مصالحه و دیگری شدت عمل که در واقع هر دو عملکرد در
فرانسه سابقه دارد. سخنان دوویلپن رویهمرفته بسیار عقلگرایانه و اعتدالی
و منطقی بود و با توجه به انتقاداتی که از هر سو نسبت به عملکرد لوران
فابیو، حتی از سوی آمریکاییها شده است، به احتمال قوی در موضعگیری فرانسه
در دور بعدی مذاکرات موثر خواهد بود. در خاطره ایرانیان، فرانسه همواره
یادآور دو جنبه دوستی و بیوفایی بوده است. نفوذ عمیق فرهنگی فرانسه در
ایران، در مقابل رنجیدگیهای ملی از روس و انگلیس، ارزشی دارد که
ازدستدادن آن برای فرانسه حتی از زیان ازدسترفتن بازار «پژو - سیتروئن» و
شرکت فرانسوی نفت و گاز «توتال» هم بیشتر است. کارگران شرکت ورشکسته پژو
باید از گاف نسنجیده و رفتار دنکیشوتی لوران فابیو بیش از هر چیز نگران
آینده خودشان باشند که در صورت سازگاری با ایران میتوانست طور دیگری رقم
بخورد. مدیران توتال نیز که با پیشدستی همین چند روز پیش بیتابی خودشان را
برای بازگشت نشان داده بودند، اکنون باید منتظر واکنش ایرانیانی باشند که
از فرانسه انتظار دارند در سیاست پیرو اندیشمندانی مانند «مونتسکیو» و
«دوتوکویل» باشند نه رفتار عنادآمیز لوران فابیو که «نان به نرخ روز» بودن
را تداعی کرده و کاسبکارانه، فروش اسلحه به عربستان و سرمایهگذاریاش در
پژو را مدنظر قرار داده و اتهام دیپلماسی بدنامی را به فرانسه وارد میکند.
این مساله بیش از آنکه یادآور محله وزارت خارجه فرانسه در «که دورسه»
باشد، یاد آور عملکردی به اصطلاح «پیگالی» است که زمانی آغوش به روی صدام
حسین میگشاید و زمانی همدمی قذافی را پاس میدارد! بگذارید در پایان،
خاطرهای شخصی را هم بازگو کنم. در زمان جنگ عراق و ایران، دولت سوسیالیست
«میتران» که جانب صدام حسین - از دید پیگالی لابد سوسیالیستها – را گرفته
بود هواپیماهای «اگزوسه» و موشکهای «سوپراتاندای» خود را «با خلبان
فرانسوی» به صدام کرایه داده بود.و برای هنرنمایی که لابد یادآور
موشکی بود که در جنگ آرژانتین و بریتانیا آن کشتی بریتانیایی را غرق کرد،
موشکی حرارتیاب به نیروگاه نکا شلیک کرد که وارد دودکش عظیم آن کارخانه
شد. خوشبختانه آن موشک در میانه راه از شدت حرارت درون دودکش منفجر شد و من
شاهد زنده آن دودکش مخروبهام! اگر آن بمب در مقصدش در کف نیروگاه منفجر
میشد، گذشته از فاجعهای صنعتی و مالی، صدها نیروی انسانی را تلف میکرد!
که البته سیاست پیگالی به این چیزها نمیاندیشد. آقای فابیو! ما آن حادثه
را به یاد داریم و شما هم به یاد داشته باشید که ما در ایران مثالی داریم
که میگوید: «شتر، مردهاش هم از خر، بزرگتر است».قدرت هوشمند حاصل ترکیب منطقی قدرت نرم و قدرت سخت خواهد بود. البته این ترکیب ، یک جمع جبری صرف نیست. بلکه نوعی ترکیب هوشمندانه به تناسب نوع تهدید ها ، منابع قدرتِ در اختیار ملی و فراملی ، و شرایط عملیاتی محیط هدف است که به موارد زیرد نیاز دارد ، البته قدرت هوشمند پروسه ای و زمان بر بوده و بر عکس قدرت نرم به صورت پروژه ای به آن نگاه نمی شود.
1 ـ وجود اطلاعات صحیح ، دقیق و بهنگام از حریف ، محیط و فضای تهدید؛
2 ـ ارزیابی صحیح و دقیق توانمندی ها، ظرفیت ها و منابع قدرت بالقوه و بالفعل قابل بهره برداری با منشأ ملی و فراملی ،
3 ـ بازی عقلایی بازیگران مبتنی بر عقلانیت منطقی با شناخت دقیق ِ توانمندی ها و ظرفیت های سازمان خودی؛
4 ـ انتخاب صحیح هر یک از ابزارهای ممکن برای اعمال قدرت؛
5 ـ تجمیع و ترکیب منطقی و کارآمد ابزارها به شکل ترکیبی از مصادیق قدرت نرم و سخت؛
6 ـ ارزیابی صحیح نتایج و پیامدهای پس از عمل به منظور تکمیل سیکل تأثیر گذاری تا رسیدن به وضع مطلوب؛
7 ـ رهبری هوشمندانه محیط امنیتی متناسب بانوع، شدت، دامنه و پیامدهای بحران امنیتی.
مکانیزم اجرای قدرت هوشمندانه همانند مبارزی است که در راه اهداف و آرمان خود شمشیر دولبه ای در دست دارد اما:
ـ این ابزار باید ساختار ، آلیاژ، مهندسی و معماری صحیحی داشته باشد.
ـ به نحو صحیح در دست فرد مبارز جای گیرد و تناسب فیزیکی بین عامل و ابزار برقرار باشد.
ـ فرد مبارز با شناخت صحیح ، دقیق و عمیق در زمان مناسب حرکت مطلوب را در جهت خاص انجام دهد و از آن ابزار به صورت دو لبه و دو سویه استفاده کند و ترکیبی از قابلیت های فیزیکی و محتوایی آن را به کار گیرد.
می توان گفت قدرت سخت صرفاً هجوم یک سویه با شمشیر به صورت کلاسیک است؛ قدرت نرم معطوف به رفتارهای متکی بر تبلیغ، ترغیب، اقناع و تهییج با هدف تغییر از درون است که اهمیت ویژه ای دارد. به عبارت دیگر، قدرت هوشمندانه ، بهره برداری عقلایی و هنرمندانه از تمام ابعاد ترکیبی قدرت سخت و نرم در پرتو شناخت و درک عمیق توانمندی ها، قابلیت ها و ظرفیت های سازمان خودی ، توان حریف و متغیر های میانی است.
ازمانیکه دکتر محمد جواد ظریف که سابقه شناخت من از وی به دوران دولت اصلاحات و فعالیت و حضور جدی ام به عنوان علاقمند در دفتر مطالعات سیاسی و بین الملل وزارت امورخارجه و همچنین دانشکده روابط بین الملل می رسد ، با ظرافت تمام ، قدرت هوشمند دیپلماسی تاریخ محور و مبتنی بر فرهنگ اصیل و تمدن ساز ایرانی – اسلامی را به رخ بازیگران دولتی نظام بین الملل می کشد، ابزار فنآوری های نوین اطلاعاتی و ارتباطاتی به شکل رسانه های مدرن و جدید همانند فیس بوک و توئیتر تلاش کردند تا نقش حدواسط دولتمردان ایرانی و مردم را با هدف شفاف سازی ، اعتماد سازی و مدیریت افکار عمومی به عنوان پشتوانه های اصلی و حامیان جدی بازیگران سیاست خارجی کشورمان را پرکنند. شبکه های اجتماعی که به تعبیر بهتر غیر دولتی – مردمی و گاها صفحاتی شخصی هستند به نوعی سازمان های مردم نهاد محسوب می شوند که در فضای مجازی با کار ویژه های متعدد و متفاوت فعال می باشند. در این حال فاصله ها از بین رفت و ظریف چشمان تیزبین مخاطبین را به جای حضور در پشت دربهای مذاکرات ژنو به محیطی شفاف ، قابل اعتماد و منحصر به دیپلماسی ایرانی معطوف کرد.
هدایتی هوشمندانه ، به دور از منازعات و گفتگوهای تخصصی و کارشناسی دیپلماتیک . انچه مهم است این می باشد که ساده گویی و همه فهم بودن ، لحنی با صداقت که ناشی از انجام وظیفه ملی ، بر اساسی قدرت مردم بر نویسنده داده شده بود شاخص اصلی قدرت هوشمند دیپلماسی ظریف می باشد.نکته دیگر این است که رسانه های صدرالاشاره در ماه های نه چندان دور به عنوان تهدیدی در ادبیات سیاسی و امنیتی ایران تلقی می شند ، با اقدامی هوشندانه توسط تیم دستگاه دیپلماسی ایرانی دولت یازدهم ، به سرعت باورنکردنی به بازیگری قدرتمند در میان خرده بازیگران تاثیرگذار بر تصمیمات دولت های دیگر تبدیل گردید. شاید این اولین باری باشد که شبکه های مجازی همانند فیس بوک و یا تویئتر توانسته است در فضای دیپلماتیک هم وارد شود و تاثیرات خود را بر خبرگان سیاست خارجی طرفین مذاکره بگذارد.
به تعبیر بهتر دیپلماسی پیروز فیس بوکی با رویکرد اقناعی با بهره گیری از ادبیات قدرت هوشمند توانست بارسنگین فشارهای روانی بر طرفین مذاکره کننده را به تنهایی بر دوش بکشد و کار را به آنجایی برساند که مخاطبان این دیپلماسی که عموما شهروندان و فعالین رسانه ای بودند از ان به عنوان منبع و مرجعی در اعمال دیدگاه ها و تهیه و پراکنش اخبار بهره گیرند، فرصتی که ایران با ظرافت تمام از ان استفاده کرد و پیروز میدان شد . حجم بسیار بالای انتقادات به دولت فرانسه ، رژیم صهیونیستی و عربستان از طریق بیش از سیصد هزار حامی رسمی مذاکرات صلح جویانه و مدبرانه محمدجواد ظریف در صفحه فیس بوکش ، نماد این مدعی می باشد.
به هر حال انچه امروز شاهد ان هستیم، بهره گیری از سبک جدیدی در استفاده از فنآوری رسانه های مجازی است که در نظریه قدرت هوشمند ناسل قابل تعریف و وزن دهی می باشد و در اخرین جملات باید اذعان کنم که نه صرفا به عنوان یک شهروند ، بلکه به عنوان کارشناسی ساده در حوزه مسایل سیاسی ، مجذوب قدرت هوشمندی شده ام که حتی تصور عمق تاثیرگذاری آن را نمی دادم و اینک باید اعتراف کنم که وقتی در سال 1387 طی مقاله ای در کنفرانس بین المللی کودک الکترونیک ، آینده مناسبات سیاسی ، اجتماعی ، اقتصادی ، امنیتی و فرهنگی جهان را در شبکه های اجتماعی بیان می کردم ، سرعت اثبات این ادعا را اینقدر نزدیک به دوران جوانی ام باور نداشتم و اثبات این مدعای من دوست صمیمی ام هست که الان در هوستون ایالات متحده آمریکا در حال ادامه تحصیل می باشد و به من می گوید : رفتار آمریکائیان با دیپلماسی فیس بوکی ظریف با ما در دانشکاه کملا متفاوت شده و وقتی به دانشجویان ایرانی می رسند می گویند ضمن انتقاد از شما ، اما ظریف ، کسینجر سیاست خارجی فیس بوکی ایران است .
کارشناس مسایل سیاسی
تدبیر 24) دکتر داوود هرمیداس باوند - به دلیل شرایط منطقهای و مشکلات اقتصادی بسیاری از کشورهای شرکتکننده در مذاکرات ژنو از ظواهر امر چنین به نظر میرسید که دو طرف با اراده توافق وارد این دور از مذاکرات شدهاند. به همین دلیل در جریان مذاکرات اکثر نمایندگان؛ بهخصوص نمایندگان انگلستان و آمریکا روند مذاکرات را بسیار سازنده و روبه جلو توصیف کردند. حتی نماینده آمریکا هم هیچگونه علایم و اشاراتی که حاکی از نوعی ناامیدی از روند مذاکرات باشد نشان نداد. باید اشاره داشت که برخلاف تصورات، نماینده آمریکا با نقش سازنده خود در این مذاکرات شرکت کرد. در این بین تنها فرانسه بود که با کارت اسرائیل و اعراب به جریان مذاکرات وارد شده بود. باید اذعان کرد فرانسه پایبند توافق طرفین مذاکرات مبنی بر خارج نکردن بحثها و گفتوگوهای مطرح شده در جریان مذاکرات نبود.
یادداشتی از مرتضی طلایی نائب رئیس شورای شهر تهران
خودم - راستش انتشار این مطلب به معنای حمایت و یا نفی ایشان نیست ، یادداشتی علمی بود که به نظر قابلیت انتشار در وبلاگ شخصی بنده را داشت. همین...
مرتضی طلایی - عاشورا یک حادثه نیست ، بلکه یک فرهنگ است ؛ وقتی این جمله را در خیابان های شهر تهران می دیدم، به این فکر افتادم که اساسا مولفه های یک فرهنگ چیست؟ و آیا عاشورا را می شود یک فرهنگ معرفی کرد؟ در حقیقت تعریف فرهنگ ، مجموعه باورها ، ارزشها ، هنجارها و نهایتا رفتارهای انسان است که از طرق مختلف نیز قابلیت انتقال از نسلی به نسل دیگر را دارد. مجموعه همه این رفتارها نهایتا به بیان سبک زندگی در ادبیات علوم انسانی به محوریت مطالعات جامعه شناسی می رسد .
محمدباقر فرهند
همه ماجرا از انجا آغاز شد که روز پنجشنبه در دانشگاه در کلاس سمینار بررسی مسایل جهان سوم نشسته بودیم و احدی از بزرگان کلاس در خصوص موضوع فساد در کشورهای در حال توسعه کنفرانس می داد ، در بخشی از ارایه اش به مطلب بسیار جالبی اشاره کرد و گفت بر اساس آمار فلان ارگان ، امار فساد اداری در فلان اداره در فلان استان سرآمد ایران است و البته دارای بالاترین میزان رضایتمندی پرسنل و شهروندان را نیز می باشد . به خدا اصلا نتوانستم جلوی خنده را بگیرم و بلند زدم زیر خنده و استادگفت: چرا می خندید؟ پاسخ دادم: عاشق این جامعه هستم ،هم رشوه می دهیم ، هم رشوه می گیرم ، همه گزارش تهیه می کنیم و البته جالب است همه راضیند ! به تعبیر بهتر هیچ دلیلی برای واکاوی و بررسی سازمان ها در خصوص بررسی سطوح فساد اداری وجود ندارد و اصلا چرا باید هزینه نظارت بدهیم وقتی در عین بی نظمی ، همه چیز خوب است ! بگذریم این موضوع دستمایه ای شد برای تنظیم یادداشتی در جهت ترسیم بستر ها ، شاخص ها و راهبردهایی برای جلوگیری از فساد اداری به صورت پایه ای و نه صرفا سطحی.
بستر وقوع فساد اداری در کشورهای درحال توسعه از طریق مولفه هایی نظیر : غیرپاسخگو بودن مسئولین به واسطه ارتباط با سطوح عالی قدرت اجرایی ، ضعف های جدی در سیستم بانکداری و سرمایه گزاری و ارایه وام و اعتبارات ، نبود و یا ضعف سیستم های دموکراتیک و ناکارآمدی، وجود رسانه ها با وجود حداقل نظارت و داشتن پایگاه در میان مردم و کنترل شدید بر مسیر انتقال و انعکاس آزاد اخبار و اطلاعات ، نبود نظارت هرم عمومی مردم بر دستگاه های اجرایی ، وجود بودجه های پائین برای توانمندسازی محیط اجتماعی ، وجود بدهی های سنگین خارجی ، تولید ناخالص ملی پائین و نهایتا درآمد کم مردم و ... را می شود از بسترهای وقوع فساد اداری در جامعه دانست .
البته آثار فساد اداری نیز قابل توجه است ، وقوع همانند افزایش اقدامات مجرمانه نظیر خرید و فروش مواد مخدر ، پولشویی و فحشاء و ... ؛ تضعیف حاکمیت مطلوب در کشورهای مورد نظر ، تضعیف قوه قضائیه و حاکمیت قانون ، افزایش نابرابری در خدمات اجتماعی ، کاستن از ظرفیت ها و توانمندیهای بخش دولتی و خصوصی ، انحراف در انتصابات ، استخدام ها و ترفیعات ، کاستن مشروعیت حکومت ها ، کاستن سطح اعتماد و مشارکت و شفافیت و بردباری به عنوان مولفه های سرمایه اجتماعی در جامعه ، اختلال در توسعه اقتصادی و ... را می شود بیان کرد. نهایتا می توان تاثیرات فساد اداری را در مسیر توسعه کشورهای مورد بحث را در قالب محورهای زیر دانست که هرکدام در جای خود ، قابلیت بحث و بررسی جداگانه ای دارد.
کاهش سرمایه گذاری داخلی،
کاهش سرمایه گذاری خارجی،
کاهش درآمدهای دولت
کاهش بهرهوری سرمایه گذاری های عمومی،
کاهش سطح خدمات اجتماعی به
ویژه برای افراد فقیر و کم درآمد،
افزایش هزینه زندگی،
افزایش قیمتها،
کاهش رشد اقتصادی و جو
رقابت اقتصادی،
افزایش بیشتر فساد،
اولین گام در مبارزه با فساد،در نظر گرفتن یک اعتقاد بی رحمانه است که نباید تصویر شود اشخاص بهرهمند از قدرت سیاسی، صادق و قابل اطمینان هستند،لذا باید با اتخاذ یک سیاست کلیدی،اطمینان حاصل شود که فساد در یک بخش،دیر یا زود با مخالفت بخش دیگر حکومت که در برابر سوءاستفاده واکنش نشان می دهد، روبهرو خواهد شد به اعتقاد بانک جهانی،یک استراتژی موثر مبارزه با فساد براساس 5 عنصر کلیدی شکل می گیرد.
-افزایش
پاسخگویی سیاسی
- تقویت مشارکت جامعه مدنی
- ایجاد یک بخش خصوصی
رقابتی
- موانع نهادینه شده قدرت
- بهبود و ارتقای مدیریت
بخش دولتی
البته این روند از طریق افزایش نظارت های قانونی ، ایجاد خطوط ارتباطی و بهره گیری از شهروندان ،بازنگری در نوع انتخاب قضات (البته عمده قضات دستگاه قضایی افرادی سالم و توانمند هستند)،بازنگری در قوانین حقوقی، ارایه آموزش های همگانی ، بهره گیری از نظرخواهی و سنجش ، مدیریت افکار عمومی، بهره گیری از سازمان های حمایتی جامعه مدنی ، بازنگری در سیاست های اقتصادی و افزایش همکاری های بین المللی توام با حفظ منافع ملی و ... را می شود بیان کرد.
تدبیر24 : با پایان یافتن زمامداری دولت دهم وآغازبه کارکابینه منتخب درکمتراز3ماه وانجام تغییرات نسبی درحوزه مدیریت اجرایی کشورابعادتازه ای ازشیوه عملکرد دولت احمدی نژاد در رسانه ها ومحافل خبری انعکاس یافته تاجایی که کارشناسان خبره واهل نظرخواستارمحاکمه ایشان درپی تاراج بیت المال ازسوی محاکم قضایی ومدعی العموم شدند. میزان خسارات وهزینه های وارده به کشور درمدیریت 8ساله ایشان به حدی است که برخی میزان آن رابرابر با هزینه های جنگ تحمیلی دانسته وبه آن دولت لقب کابینه بحران داده اند.دولتی که شعاردولت پاک رایدک می کشیدهم اکنون به جرم برداشت غیرقانونی 16میلیاردتومان وجه نقد از بیت المال و انتقال مالکیت چندین ساختمان دولتی برای به نام کردن دانشگاه ایرانیان درمظان اتهام وحتی در آذرماه شخص محموداحمدی نژاد بابت این موضوع محاکمه خواهدشد . از سوی دیگر کمیته رسیدگی به تخلفات دولت درمجلس تشکیل وبه گفته سخنگوی هیات رییسه پرونده های متعددی در خصوص تخلفات دولت دهم در قالب گزارش مجلس به قوه قضائیه ارسال شد اما تا کنون هیچ یک از این گزارش ها در دادگاه ها بررسی نشده است.اماهدف این مقال بررسی وتشریح اجمالی بربحرانهای ایجادشده درکشورتوسط دولت وی است .اگرگروهای فشاروهنجارشکنان سیاسی طی 9روزیک بحران برای دولت خاتمی ایجادمی کردنددولت احمدی نژاد با شکل گیری بحران های جدی درهمه زمینه ها ازدرون کشور را دچارمشکلات شدیدساختاری کرد. ای کاش فرصتی فراهم می شد تا دردادگاه افکارعمومی محاکمه وبه مردم پاسخ می گفت آنچه راکه درکشوررقم زد:
1-بحران مدیریت اداره کشور:
امام علی(ع) انحطاط و سقوط جوامع و دولتها را در چهار چیز دانسته است که عبارتند از: ضایع کردن اصول و دستورهای اصلی، پرداختن به مسائل فرعی و جزیی، مقدم داشتن فرومایگان و اراذل و عقب راندن شایستگان و افراد بافضیلت.هم اکنون حاشیهنشین شدن افراد قابل و کارآمد، ریشه ۸۰ درصد مشکلات کشور دانسته شده است. یکی ازمهمترین واصلی ترین نقاط مشترک بیانات ونظرات نامزدهای ریاست جمهوری درمناظره تلوزیونی ایام انتخابات تاکیدبر ضعف مدیریت اجرایی ,عدم بهره مندی ازتوان متخصصین ,بکارکیری افرادنالایق ووجودرانت دراداره امورکشوربود. تاجایی که قالیباف ، نظام مدیریتی کشور راخسته وپوسیده نام گذاری نمود. مطالعات و تجربيات بين المللي، جملگي مبين و مؤيد اين نکته است که توسعه پايدار و همه جانبه، الزاماً بايد از بستر نيروي انساني بگذرد و پيش شرط توفيق، تثبيت و تداوم هرگونه توسعه و تحولي، سرمايه گذاري در توسعه انساني به منزله رکن و هسته اصلي و محوري آن است.
جديدترين آمار منتشر شده از سوی برنامه توسعه سازمان ملل متحد ،نشان ميدهد که سهم نيروي انساني در ثروت کشورها،در ژاپن 80، آلمان و اسپانيا 78 و ترکيه 72درصد است. بنابراين براي رسيدن به توسعه پايدار،بايد انسان را محور توسعه تلقي کرد و بيشترين سرمايه گذاري برروي منابع انساني صورت گيرد یعنی همان کاري که در موج جديد دست يابي به توسعه توسط برخي ازکشورهاي جهان سوم از جمله کره جنوبي، چين و مالزي انجام شد.
نيروي انساني کارآمد در يک کشور جزو سرمايههاي ارزشمند آن کشوربشمار ميآيد . اساسا "سرمايه دانش " از "سرمايه توليد" بسيار مهمتر است.بااین حال مروری اجمالی برنحوه انتخاب وسابقه استانداران،فرمانداران ومدیران ستادی نشانگر واقعیت های تلخ بکارگیری افراد ناکارآمد و رانتی دربدنه اجرایی کشوراست .به عنوان نمونه می توان به فرماندار یکی ازشهرهای استان قزوین اشاره کرد که عملکرد 8ساله وی یادآوراقدامات شریعتی در دانشگاه علامه طباطبایی است .به جرات بایدیقین داشت که هزینه وعواقب این انتصابات رانتی درمرکز و استانها درسال های نه چندان دورگریبانگیر کشور خواهد شد شاید روزی که دو کارشناس خبره وزارت کشور به خاطر عدم صدوراحکام فرمانداران وقت به علت احراز نشدن شرایط به دستوررییس جمهورعزل شدند باید انتظار چنین ایامی را می داشتیم.
2-بحران زیست محیطی:
بدون شک نیل به توسعه پایدار بدون رعایت موازین زیست محیطی میسر نخواهدبود.بسترمحیط زیست کشور دردولت های گذشته دچاربیشترین صدمات وتهدیدات انسانی وطبیعی شده است .خروج نیروی انسانی باسابقه ازسازمان وبه حاشیه راندن آنان مزیدی برعلت شد که هم اکنون خانم دکتر ابتکار صریحا اعلام می نمایدکه بحران های زیست محیطی امروز کشور را فرا گرفته و اگر علاجی برای آن نشود به نقطه حاد می رسیم چراکه علاوه بر خسارت های سنگین از هر شکست، بازگشت به دوران تعادل نیز هزینه های بالایی را در بر خواهد داشت.
یکی ازعوامل دیگرتخریب عرصه محیط زیست کشور مصوبات غیرکارشناسانه و احساسی دولت قبل درسفرهای استانی بوده که منجربه اعتراض خیلی ازموسسات زیست محیطی و کارشناسان دلسوزگردید.سرنوشتی که هم اکنون دریاچه ارومیه،تالاب بختگان و.........به آن مبتلا شدند. دغدغه صیانت ازمنابع طبیعی درمیان دولت مردان سابق تا بدانجا کمرنگ شد که باوجود اجرای طرح خروج دام ازجنگل ازسوی کلیه کشورهای توسعه یافته وزیروقت تعاون ورفاه واجتماعی صریحاازمخالفت دولت دراجرای این طرح خبردادوجنگل نشینان رامالکان اصلی منابع طبیعی معرفی نمود .وضعیتی که بایددرکمترین زمان ممکن به آن سامان داد.
3-بحران آسیبهای اجتماعی
وضعیت سرمایه اجتماعی ایران بهتر از دیگر زمینه ها نیست .درحالی که هرساعت تعداد 16 طلاق درکشور به ثبت می رسد که سن ازدواج به بالاترین حد خود افزایش یافته و میزان ثبت ازدواج درمقایسه با ده سال قبل از درصد قابل توجهی کاهش پیداکرده است. زیر پوست شهر آنچنان ناآرام و مشوش است که موسوی چلک مدیرکل آسیبهای اجتماعی وزارت تعاون ،رفاه واجتماعی معتقد است اوج سونامی آسیبهای اجتماعی درسال 95دامن کشورراخواهدگرفت این درحالی است که مبلغ 13 میلیاردتومان بودجه آسیب های اجتماعی کشوردرمقایسه باسال قبل کاهش داشته است .عضو کمیسیون بهداشت و درمان مجلس شورای اسلامی میگوید، دستکم ۱۰ میلیون ایرانی درگیر اعتیاد هستند و خسارت این وضعیت برابر با کل بودجه سلامت کشور است. خبرگزاریهااعلام نمودند "آمار اعتیاد زنان در کشور دو برابر شده و سن اعتیاد نیز کاهش یافته است.اسماعیلی رییس سازمان زندانهای کشوردراین خصوص می گویدبیش از48درصدزندانیان مجرمان موادمخدرهستند.
تاکنون در مورد تغییر الگوی مصرف مواد مخدر، بالا رفتن میزان استفاده از قرصهای روانگردان و مواد صنعتی مانند "شیشه"، و افزایش شمار زنان و نوجوانان معتاد گزارشهای بسیاری منتشر شده است.سایت تابناک، ۲۶ مرداد ۹۲، از قول طه طاهری، قائم مقام دبیرکل ستاد مبارزه با مواد مخدر، شیوع اعتیاد میان زنان را مسئله مهمی عنوان کرد و نوشت: «متاسفانه امروز در کلانشهر تهران حشیش و کوکائین برای برخی از طبقات زنان و دختران به سبک زندگی تبدیل شده است.»رسول خضری گفت: «خسارت ناشی از اعتیاد در کشور بالغ بر ۲۰ هزار میلیارد تومان در سال یعنی معادل کل بودجه سلامت کشور است.»
آمار منتشرشده از رشد نگرانکننده گرایش زنان در ایران به مواد مخدر حکایت میکند اسماعیل احمدیمقدم، فرمانده نیروی انتظامی اسفند ماه ۹۱ گفت: «آمار معتادان رسمی یک میلیون تا یک میلیون و ۳۰۰ هزار تن و تعداد معتادان تفننی حدود ۷۰۰ هزار تن است بنابراین میتوانیم بگوییم تعداد معتادان در کشور ما در مجموع دو میلیون نفر است.»فاطمه رخشانی، معاون بهداشت وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، ۲۴ تیرماه امسال در مورد سن شروع اعتیاد به خبرگزاری دانشجو گفت: «بر اساس ارزیابی سریع وضعیت سوءمصرف مواد در سال ۱۳۸۶، میانگین سن شروع مصرف مواد در کشور با احتساب الکل ۱۸ تا ۲۲ سالگی و بدون محاسبه الکل ۲۳ تا ۲۴ سالگی بوده که با سن شروع اعتیاد در سال ۱۳۸۳ تفاوتی نداشته است.»ضمن آنکه درادامه بایدازبحران افزایش بیماران مبتلابه ایدز،سوانح جاده ای وکودک آزاری،افسردگی وناشادبودن ملت ایران رانام برد.
4-بحران اخراج اساتیددانشگاهها
درحالی رسانه های خبری ازبهره مندی بورس رانتی دو فرزندشریعتی رییس دانشگاه علامه طباطبایی پرده برداشتندکه ایشان با طرح ادعاهای واهی و انگهای غیرواقعی سیاسی بسیاری ازدانشمندان ونخبگان علوم انسانی را ازدانشگاه علامه طباطبایی اخراج یابه زور بازنشسته نمود.اعمالی که هر از گاه دادد یگر اساتیدد انشگاه ها رادرآورد غافل ازیک موضع رسمی یامخالفت جناب رییس جمهور.تاسف نگارنده همیشه ازآن بودگه چگونه یک تحصیلکرده مقطع دکترای فنی راضی ازاخراج همنوعان خودازسوی رییس دانشگاه دولت می شد؟شدت عمل ناصواب شریعتی تابدانجا بود که دانشجویان این دانشگاه طی کمپینی خواستارعزل فوری او از سوی دولت منتخب شدندکه سرانجام باشوروشعف دانشجویان وتوزیع شربت وشیرینی این کارانجام شد.شایدخوانندگان مطبوعات وسایتهای خبری لیست سفارشی شریعتی رابرای عضویت هیات علمی دانشگاه علامه به یاد دارند که اقربا و وابستگان چه کسانی بودند؟ضمن آنکه دانشگاه های دیگری همانندتهران وشهیدبهشتی وضعیت بهتری ازعلامه نداشتند........سخنان حکیمانه جناب دکترروحانی دردانشگاه تهران مبین این واقعیت است که دانشگاهها مرکزتضارب آراو نیروی محرکه توسعه همه جانبه وپایدار کشور به شمارمی روند.دکترروحانی که بعداز7سال به عنوان رییس جمهوردرجمع دانشجویان سخن می گفت صریحااعلام نمودندکه به هیچ وجه فشارهای محفلی دردانشگاه رانمی پذیریم ووزارت اطلاعات باید راه دیپلماسی علم رادرکشوربازکند.
کاهش فشاربردانشگاهها,ممنوعیت اجرای بازنشستگی زودهنگام استادان،توسعه دیپلماسی علم ودانش و تقویت بسترتبادل اندیشه و آرا و حذف فضای خودسانسوری استادودانشجو از اولویت های دولت روحانی درحوزه علم ودانشگاه است.واقعیت غیرقابل انکارآنکه در8سال گذشته دانشگاه و دانشجو تحقیرشدند و چه استادان واندیشمندانی که ازاین حوزه اخراج نگردیدندکافی است برنام 12استادبازنشسته دانشکده اقتصاددانشگاه علامه طباطبایی تامل کنیم .
5-بحران فرارمغزها
جناب آقای دکترروحانی درجمع نخبگان کشورچه زیبافرمودندکه رسیدن به قله رفیع توسعه کشور بدون حضورومشارکت نخبگان فکری درکلیه زمینه هاامکانپذیرنخواهدبود ودرحالی دست نیازبه سوی آنان درازکرد که رییس جمهوری سابق ضمن انکارپدیده فرارمغزها بر.........
به زعم دانشمندان معاصر نیروی انسانی عامل 70درصدتوسعه هرکشورمحسوب می گرددکه کشورهای اسکاندیناوی بارزترین مصداق این نظرخواهدبودزیراباکمترین وابستگی به منابع کانی وطبیعی درراس ملل توسعه یافته قراردارند.براساس گزارش صندوق بين المللي پول سالانه حدود 180 هزار ايراني تحصيل کرده از ايران خارج مي شوند که اين زياني برابر با 50 ميليارد دلار در سال است .مهرداد درويش پور جامعه شناس مقيم سوئد در پاسخ به اين پرسش که اين خروج چشمگير سرمايه انساني چه پيامدهايي براي يک کشور در حال توسعه مي تواند داشته باشد گفت نخستين پيامد آن به نوعي گسترش فقر در کشور است اين مسئله اگر نگويم به نوعي رکود اقتصادي و کاهش توليدات در کشور را در پي خواهد داشت انگيزه رشد را کاهشخواهد داد و فقط تاثيرات اقتصادي ندارد ،اميد به بهبود را کاهش خواهد داد حال علت اصلی بی کفایتی بخشهای خداماتی ،اداری و تصمیم گیری کشور روشن می شود .۱۸۰ هزار نفر تحصیل کرده که ادمهای شجاعی هستند که جسارت مهاجرت دارند این نوع ادمها در هر کار که به انها واگذار شود شهامت تصمیم گیری دارند و از روحیه بالای برخوردار هستند که ما این ها را به سرمایه غرب که مدعی هستیم دشمن ماست تزریق می کنیم . ایا نباید لحضه ای در سیاست های مشت اهنین خود درنگ کنیم و با عقل ومهر خودمان با مردم و جوانانمان به تعامل بپردازیم.صرفه جويي آمريكا درهزينه هاي آموزشي از اين بابت 10ميليارد و 500 ميليوندلار بوده است . درحالي كه ايران ازب ابت مهاجرت مغزها 38 ميليارد دلارمتضرر شده است . درنتیجه پدیده فرارمغزهایک واقعیت انکارناپذیراست واحمدی نژادنه تنهااعتقادی به این واقعیت نداشت بلکه باتایید عملکردبرخی ازروسای دانشگاههاومدیران ناکارآمدبرسرعت آن نیزافزود.
6-تعطیلی نهادهای مدنی
سازمان فرهنگی وعلمی وآموزشی سازمان ملل متحد (یونسکو) یکی ازشاخص های جوامع توسعه یافته را وجود نهادهای مدنی و مردمی (غیردولتی) کوشا, فعال و کارآمد معرفی می کند که به مثابه حلقه های واسط دولت و ملت قادر به ایفای نقش آفرینی در ارایه, تحقق و پیگیری مطالبات دو جانبه می باشند. بدون شک نهادهای مردمی ومدنی تاثیر فراوانی درتسریع فرایند توسعه ,پیشگیری ازجرم وجنایت ,ارتقای سطح مشارکتهای اجتماعی ,افزایش نشاط واعتمادعمومی و من جمله جلوگیری ازآسیبهای اجتماعی خواهندداشت که طرح ایجاد کمپین نهادهای مدنی در مبارزه ,مقابله و محکومیت تحریمهای جهانی علیه ملت ایران که اخیرا از سوی برخی روشنفکران پیشنهاد گردیده نشان واقعی و باور جهانی ازاین نوع نهاد هاست.
امروزه قبول و توسعه نقش نهاد های مدنی دیگر یک انتخاب برای دولت ها نیست بلکه ضرورتی گریز ناپذیر برای تحکیم پایه های دولت به شمار می رود. این موسسات سازمان هایی مردم بنیاد هستند که با دیده بانی عملکرد نهادهای دولتی، دسته بندی مطالبات مردمی و ارایه پیشنهاد به دولت ها می کوشند تا از بروز ناآرامی ها و خشونت کور میان مردم و دولت ها کاسته و با آموزش اصول شهروندی شرایط بهبود زندگی فردی و اجتماعی را فراهم کنند.عمده ترین وظایف جامعه مدنی رامی توان به: 1. تولیدسرمایهءاجتماعی 2. نمایندگی منافع و خواست های مردم 3. تدارک و عرضهء خدمات برای مردم عنوان نمود.عملکرد8ساله دولت احمدی نژادمبین این واقعیت است که نهادهای مدنی ومردمی دراین مدت یابه کلی تعطیل گشته ویابه کنج انزواوعزلت ماوی گزیدند.بررسی افکاروعملکردمدیران ستادی ،استانداران وفرمانداران دولتهای نهم ودهم حاکی ازآن است که موسسات مردمی رابه دیده جاسوسان کشورهای بیگانه ومخل امنیت ملی نگریسته وازهیچ تلاشی درراستای تعطیلی نهادهای فعال وپویا وتشکیل موسسات همفکردریغ نورزدیدند.بررسی اجمالی درسایت مکانیزه وزارت کشورواستانداریها وفرمانداریها ونوع پروانه های صادره دراین خصوص تایید کننده این ادعاست. میزان هزینه وچالشهای دولت دربه تعطیلی کشاندن خانه سینمابرهمگان آشکاراست .دراین میان می توان به خانه سینما،خانه احزاب,خانه تشکلهای غیردولتی ،خانه تئاتروخانه روزنامه نگاران اشاره نمود.
7-بحران سیاست خارجی
عرصه سیاست خارجی ایران درزمان تصدی احمدی نژادچنان گل وبلبل بودکه جناب آقای دکترروحانی رییس جمهورمنتخب حاصل کارکرد50روزه خودراعمل 500روزه تشبیه نمودند.ادبیات منحصربه فردوغیردیپلماتیک رییس جمهورسابق وعدم اشراف وی به جریان های بین المللی وهمچنین عدم اعتقاد به نیروی انسانی زبده و محروم بودن ازمشورت گیری با متخصصین وکارشناسان خبره، ایران رابا چهره ای ناشناخته،خطرآفرین وحامی تروریسم درنزدجهانیان معرفی کرده بود.مرد اول دولت گذشته بدون پذیرش روندجهانی شدن ودهکده جهانی چنان برطبل کینه ورزی وتخاصم باجهانیان می کوبیدندکه کشورهای عقب مانده آفریقایی وباج بگیران آسیایی مبدا ومقصدسفرهای خارجی وی تبدیل شده بود.عملکردناثواب کابینه دهم چنان تحریمهایی نصیب کشورکردکه دولت منتخب به آسانی و بااعطای هزینه گزاف قادربه حذف آنهانخواهدبود ضمن آنکه عواقب وپیامدهای ناگواراقتصادی ازمحل همین تحریم های سیاسی که وی آنها را کاغذپاره ای بیش نمی نامیدبرمردم عزیزکشورایران تحمیل گشت.یکی دیگرازاقدامات وی طرح موضوعات غیرمرتبط وهزینه زاهمانندموضوع هولوکاست برای کشوربود.انکارواقعیتهای تاریخی نزدافکارجهانی نتیجه معکوس به دنبال خواهدداشت.صداقت قتل عام یهودیان درجنگ جهانی دوم ازسوی هیتلر به واقعیت کشتارارامنه توسط عثمانی یاحمله مغول واعراب به ایران شباهت داردتاجایی که وزیرخارجه دولت منتخب درپیام مجازی خودصریحااعلام نمودکه :آنکه هولوکاست راانکارمی کردبرای همیشه رفت ولی عواقب وپیامدهای مواضع غیرعلمی وغیردیپلماتیک وی همچنان گریبانگیرکشورخواهدبود شایداین واقعیت رانتوان انکارکردکه ادبیات احمدی نژاد دشمنان کشوررازیادکرد.
8-بحران اقتصادواختلاس
با وجودی که انتخاب حسن روحانی به سمت ریاست جمهوری ایران بارقه های امید به تغییر را در دل میلیون ها ایرانی زنده کرده است، اما باید به این حقیقت اعتراف داشت که رییس جمهور منتخب امروز کشوری را تحویل می گیرد که در منطقه آسیای جنوب غربی و شمال آفریقا بدترین شاخص " رشد تولید ناخالص داخلی" را دارد.در نقشه زیر که طبق آمارهای صندوق بین المللی پول است، وضعیت رشد تولید ناخالص داخلی کشورهای منطقه خاورمیانه و شمال آفریقا در سال جاری میلادی مقایسه شده است و ایران با رنگ قرمز تنها کشور این منطقه است که رشد اقتصادی آن در سال 2013 زیر صفر است.
این آمار نگران کننده در حالی است که در 8 سال گذشته درآمدهای نفتی کشورمان بیش از 700 میلیارد دلار بوده است.ایران امروز ما گرفتار صدها مشکل و بحران ریز و درشت است، مشکلاتی که ریشه بخش اعظمی آنها به واسطه سوءمدیریت دولت های نهم ودهم و بخشی دیگر به دلیل اعمال تحریم های ظالمانه آمریکا و اتحادیه اروپا علیه کشورمان است.جایگاه کشورما به لحاظ رشد تولید ناخالص داخلی در منطقه مورد بحث در حالی است که طبق اسناد بالادستی نظام از جمله چشم انداز بیست ساله "ایران 1404" کشورمان باید تا 12 سال دیگر در همین منطقه "سرآمد " باشد و تبدیل به بزرگترین قدرت نرم افزاری و سخت افزاری منطقه آسیای جنوب غربی باشد.آیا دولت جدید خواهد توانست در این ماموریت موفق باشد؟!
9- بحران تورم وبیکاری
درحالی که دولتمردان کابینه احمدی نژادادعای اشتغال 700هزارنفری درسال راداشتندکه موج بیکاری واخراج ازواحدهای تولیدی درهرخانه وکاشانه ای مشهوداست.تحصن مستمرکارگران اخراجی مقابل استانداریهاوارسال طومارهای اعتراضی ازعدم دریافت طویل المدت حقوق ودستمزدنشان ازعملکرددست اندرکاران دولت گذشته دراین حوزه داردذکراین مطلب لازم است که نعمت زاده وزیرصنایع درآخرین سخنانش ازنفسهای آخرصنعت کشورخبردادونسبت به شکل گیری بحران دراین بخش هشدارداد.نزدیک به یک چهارم ازنیروی کارایران فاقداشتغال وبیکاراست.حدود70درصدجمعیت ایران زیر35سال سن دارندومیزان بیکاری جوانان هم اکنون 8/21درصدست. حسن روحانی رئیس جمهوری در ماه های گذشته در خلال اعلام برنامه های خود برای اداره کشور، موضوع بیکاری جوانان را نیز مورد تاکید قرار داد و عنوان کرد می توان در قالب یک برنامه دقیق و عملیاتی به وضعیت بیکاری جوانان پایان داد.علی ربیعی وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی نیز به تازگی اعلام کرده است 43 درصد کل متقاضیان کار کشور فارغ التحصیلان دانشگاهی هستند و کشور هم اکنون با بحران بیکاری فارغ التحصیلان مواجه است. به بیان دیگر، از حدود 3 میلیون نفر بیکار اعلام شده در پایان سال 91، چیزی حدود 1 میلیون و 300 هزارنفر آن از جوانان فارغ التحصیل دانشگاهی تشکیل می شود که متاسفانه باید گفت این میزان دانشگاهی جامانده از بازار کار کشور، در واقع چیزی جز بحران بیکاری به معنای کامل نخواهد بود.
جدول 8 ساله بیکاری جوانان 15 تا 29 سال
نرخبیکاریعمومی | نرخبیکاریجوانان | تعدادبیکارانجوان | سال |
11.5 | 20.6 | 1926896 | 84 |
11.3 | 20.8 | 1913617 | 85 |
10.5 | 20 | 1803982 | 86 |
10.4 | 20.4 | 1747336 | 87 |
11.9 | 22.1 | 1922980 | 88 |
13.5 | 25.5 | 2196233 | 89 |
12.3 | 24 | 1910072 | 90 |
12.2 | 24.5 | 1973817 | 91 |
مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی در تازهترین گزارش خود اعلام کرد که دولت احمدینژاد در پایان دو دوره ۴ ساله ماموریت خود در مجموع ۱۸۳ هزار میلیارد تومان بدهی بهبار آورده که دولت یازدهم مجبور به بازپرداخت آن است.در همین گزارش قید شده که از مجموع ۵ هزار و ۵۴۰ طرح عمرانی در محدوده زمانی ۱۳۸۱ تا ۱۳۹۱ فقط یکهزار و ۴۰۰ طرح به بهرهبرداری رسیده و در مقابل یکهزار و ۶۰۰ طرح جدید کلید خورده است.این گزارش می افزاید، براساس قوانین بودجه برای تکمیل این پروژهها ۲۲۰ هزارمیلیارد تومان اعتبار پیشبینی شده بود، اما در عمل ۱۵۰ هزار میلیارد تومان به این طرحها اختصاص یافته است. گزارش مرکز پژوهشهای مجلس تاکید میکند که این امر نشاندهنده ناکارآمدی شدید و تاثیر عوامل غیرکارشناسی بر ارزیابیهای فنی، اقتصادی و زیست محیطی این طرحها بوده است.
*شاپور کریمی - کارشناس ارشد علوم سیاسی
در این راه وقوع انقلاب اسلامی در سال 1979 در شرایطی که نظام بین الملل درگیر تغییرات پاردایمی میان رئالیست ها و لیبرال ها بود و دیدگاه های نویی را مطرح می کرد ، شوک بزرگی به بدنه چینش شده ای داشت که چند سالی قبل توسط اروپا و آمریکا در حال ساختن بود. انقلاب اسلامی پیامی داشت به ملت های مظلوم و ستم دیده که می توانید سرنوشت خود را خود تعیین کنید . بپا خیزید و ظالمان را به قعر تاریخ بفرستید . نگاه انقلاب بسیار آرمان خواهانه بود یعنی به شدت تحت تاثیر دیدگاه های نئو لیبرال های جهانی تعریف می شد . اما دیری نپائید که شعار عدالت خواهی و صلح طلبی ملت ایران با جنگی که عراق علیه ایران به راه انداخت و حمایت جهان عرب و غرب و ... برای عراق به همراه آورد . اما چه سخت بود برای ملتی مثل ما . سرانجام با تقدیم هزاران شهید و دلاور مردی های سرداران بزرگ ایران زمین و همچنین دیپلماسی بسیار متین و اگاهانه وقت ایران جنگ به اتمام رسید ، عراق متخاصم شناخته شد و موظف به پرداخت غرامت و عذرخواهی از ایران و مردمش ، هنوز چند صباحی از پایان جنگ نگذشته بود که مرصاد سربازان بدون اونیفورم صدام یعنی رجوی خائن وارد ایران شدند ، باز مدیریت سرداران و سیاسیون وقت با همت خود مردم نقشه دشمن را سیاه کرد و خلاصه تاریخ انقلاب مملو هست از این وقایع .
اما در همه این دوران تا به امروز ( منهای سالهایی از دولت اول و دولت دوم محمود احمدی نزاد ) به جرات می توان گفت به جزء در مواردی ، هیچگاه دیپلماسی ایرانی تا به این حد قهرمانانه ، شجاعانه و دلاورانه همپای سرداران ایران زمین وارد عرصه نشده است . روزهای پرکار دیپلماسی که باید آن را دیپلماسی عمومی از نسل جدید دانست چراکه درست است دیپلمات های دولتی اجرایش می کنند اما دقیقا خواست ملت است و تمام بازیگرانی که در ابتدای مطلب اشاره کردم . این نکته بسیار ظریف است که ظریف ، با ظرافت تمام نماینده بسته ای سیاست ، فرهنگ ، تاریخ و هویت ایرانی است که همه و همه امروز ان را قبول دارند و این درتس همان قدرت ملی است . قدرتی که در عصر جهانی شدن خود را به تمام قدرت های دیگر پرقدرت به رخ می کشاند. امروز سیاست خارجی ایران با تغییر راهبردی و نه صرفا تکنیکی و یا تاکتیکی با مهارتی وصف نشدنی می رود تا به همه دنیای انان تنه بزند و درب های تحیم ناعادلانه غرب را بشکند ، عزت و سربلندی را با حس وطن دوستی همراه کند و غرور ملی ما را ارتقاء دهد . غروری که می رفت به واسطه نگاه بسته و غیر کارشناسی کرامت ایرانی را با هویتی که نمایش ملت مسلمان و با فرهنگ ایران نبود نشانه بگیرد .
نکته اخر حرف اینجانب نیز این است که ، به قول دکتر زیبا کلام ، استاد عزیز و بزرگوارم ، روحانی کم کم داره واقعا باورم می شه که به بیان خودم دارم عاشقت می شم ...
محمدباقر فرهند - دیروز سمینار به اصطلاح تخصصی تحت عنوان شبکه های اجتماعی تو.سط جهاد دانشگاهی در سالن اجلاس سران برگزار شد . در این همایش چهره های دانشگاهی و مدیریتی جدی حضور پیدا نکردند فقط می شود گفت حضور فرمانده ناجا سردار احمدی مقدم ، دکتر جلالی ، دکتر عاملی ، دکتر شکرخواه و در آخرین دقایق پایانی اختتامیه سردار شعبانی مورد توجه آمد .
البته اساتید بزرگواری چون دکتر شاهسوند ، دکتر عاقلی و ... نیز حاضر بودند ، اما اصل مطلب عقیم ماند . اولا برگزار کنندگان همایش اساسا تفاوتی ین شبکه های اجتماعی در فضای مجازی و در فضای مادی و قابل لمس قائل نبودند و شبکه های اجتماعی را فقط در فیس بوک و چندتایی دیگر تعریف کرده بودند که جای تعجب جدی داشت . دوما عمده مقالات ارایه شده قابلیت استناد علمی نداشت به جزء چندتایی که قابل قبول بود. سوما یک دنیا آرم تو بنرها بود که حتی در برخی هیچ مسئولی از آنجا نیامده بود . چهارما ، در برخی مقالات حتی اصول ساده مطالعه در فضای جامعه شناسی مدرن در ایران نیز رعایت نشده بود به نحویکه حتی برخی تفاوت وطن دوستی و وطن پرستی را نمی دانستند و یا سرمایه اجتماعی را از نگاهی بسیار ابتدایی دنبال می نمودند . حتی در جایی نیز صحیت های عجیبی شد مبنی بر جایگزینی شکه های اجتماعی مجازی به جای سازمان ملل متحد آن هم بیشتر شبیه پیشگویی تا آینده پژوهی ... خلاصه بگذریم ، نتیجتا به نظر رسید که دوستان می خواهند فیس بوک را رفع فیلتر کنند رویشان نمی شود ، حالا هی می آیند ، سمینار ، همایش ، کارگاه ، مقاله ، سخنرانی و مصاحبه و ... راه می اندازند .
در انتهای عرایضم خواهشی داشتم
جان مادر همه مردم ایران ، رفع فیلترش کنید ،
مردم بهترین ها را انتخاب می کنند
فرهنگ ایرانی نمادی از قدرت ملی ما می باشد ،
قدرتی تهاجمی و نه تدافعی و تمدن ساز
زماني مي شود ادعا كرد كه مديريت كلان فرهنگي در شهر اثربخش است كه همه موسسات و مراكز فرهنگي و هنري (ضمن هويت و استقلال كاركردي)با هم در ارتباط موثر و پيوسته كاري باشند تا برنامه هاي تدوين شده درفضا و زمان مناسب براي شهروندان به اجراء گذاشته شود و بتواند تاثيرات ماهوي خودرا برجامعه بگذارد.
اگربرنامه اي در سطح كلان تنها در دونقطه از شهر درزماني اندك برگزار شود ديگر نام آن كار فرهنگي نيست و جزء ضايع شدن منابع مالي و انساني براي ذينفعان منفعتي نخواهد داشت دراين ميان تاثيرات مداوم و پيوسته فرهنگ و هنر بر اجتماع مد نظر برنامه ريزان است تا درسطوح تعريف شده شعاع كار انجام شده تا دورترين نقاط محلات شهر توزيع شود و در ابر زماني ماندگار گردد.دراين حالت است كه خرده فرهنگ ها شكل مي گيرند و هويت شهري و محله اي شكل مي گيرد.
گاه مي بينيم خطاي مكاني،زماني و اطلاع رساني درجريان امور رخ مي دهد بطور مثال برنامه قابل توجهي بجاي آنكه درفرهنگسرا اجراء شود جاي خودر ا به فضاي سبز پاركها مي دهد و بالعكس .اين اشكالات و عدم رضايت بندي عمومي زماني شكل مي گيرد ارتباطات موثر ستادي و اجرايي در ساختار مديريتي بدرستي تعريف نشده اند و مجموعه ها هنوز به شناخت مطلوبي از يكديگر نرسيده اند.كه براي رفع اشكالات به بازمهندسي كلان فرهنگي دردوره حاضر نياز است تا شبكه ارتباطات اثربخش در همه سطوح اجرايي بخش مهم فرهنگي و اجتماعي شهربرقرار شود.
بهداد ميرافشار
كارشناس فرهنگ مجازي
نام و نام خانوادگی : محمدباقر فرهند نام پدر : علیرضا محل تولد: شیراز تاریخ تولد: 1359
