طهران در تهران

                                                                                      محمدباقر فرهند

                                                                      دانشجوی دکترای  تخصصی علوم سیاسی

                                                                         سرپرست روابط عمومی شهرداری منطقه 12 تهران

 

***********************

    

    در  تاریخ قدم می زنم ، خیلی مبهم است وقتی می خواهی از لایه های زیبا و پیچیده و غبار آلود آن بگذری و حرف های تکراری هم نزنی و بگویی که چه رویدادهایی در این بخش از شهر رخ داده است در حالیکه خودت هم ان را ندیده ای ! این چند جمله پیوسته دقیقا نکته ای است که این روزها برای من رخ داده. همه ذهن خودم را درگیر این موضوع کرده ام که طهران قدیم را چگونه باید با ابزارهای نوین اطلاع رسانی و مهارت های ارتباطاتی بازتعریف کنم و نه تنها وظیفه اداری خودم را انجام دهم بلکه حقم را به شهر نیز ادا کنم . طهران در تهران ؛ اولین کلید واژه ی خود ساخته من است . به نظرم درون ان بسیار حرف نهفته ، چرا که « طهران » با نگارش قدیمی آن مفهومی شهر قدیمی را می دهد که خاطرات نسل ها یکی پس از دیگری در آن جاریست و دیگری که « تهران » امروزی است ، بر ان استوار شده است .

   تاریخ گواه خواهد داد که شهری به بزرگی تهران ، هیچگاه بدون درک مردمانش به سمت توسعه نرفته است . توسعه مفهومی چند بعدی است که در ذات خود توازن را برای پیشرفت جستجو می کند . این یک رویکرد است به این معنا که شهر طهران دقیقا زمانی به سمت یک کلانشهر حرکت کرده که ابعاد توسعه ای آن توسط خود مردم ایجاد شده است . توسعه در بخش های اقتصادی ، اجتماعی ، فرهنگی ، خدماتی ، ایمنی و امنیت ، سلامت ، حمل و نقل و ده ها موضوع دیگر طی تاریخ این شهر پر آوزه همواره با نقش آفرینی شهروندانش ایجاد گردیده . این تعبیر را امروز می توان به راحتی در قلب تهران یعنی محدوده جغرافیایی منطقه 12 یافت . حضور سنتی مردم در شکل دهی به بازار به سبک کاملا شرقی و حفظ روشهای سنتی مدیریت آن به نحویکه امروز بلاشک نمی توان بازار تهران را در مناسبات سیاسی و اقتصادی ایران نادیده گرفت تا خواستگاه مذهبی و سیاسی شکل دهنده به خیابان هایی نظیر ایران ، بهارستان ، باب همایون ، سی تیر و ... که جملگی نمادی از اهمیت این ساخت و بافت تاریخی و سیاسی در اداره امور کشور حداقل طی 250 سال اخیر دارد .

  بسیاری از رویدادهای سیاسی ایران بر اساس زمان اشاره شده از این درگاه می گذرد . از تغییرات سلطنتی ، جنگ ها ، مشروطه در طهران ،هنر و کافه های قدیمی اعم از موسیقی و سینما و ... ، تاتر در مدل مدرن ان و در ابعاد سنتی ان از لوطی عنتری ها گرفته تا تعزیه خوانی ها و شهرفرنگ دیدن مردمانش ، همگی و همگی از اینجا آغاز شده و به مابقی شهر تسری یافته است . در بازار تهران ، قهوه خانه هایی است که بیش از یکصد سال است شغل سنتی خانوادگی آنها قهوه چی است و یا اغذیه فروشی های بسیار قدیمی را می توان یافت که علاوه بر لذیذی غذا ، بخشی از کنش و واکنش های سیاسی عهد ناصری را نمایش می دهند . هرچند که وزن خواستگاه مذهبی این منطقه و جاذبه های آن بسیار فراتر از آنچه که گفته شد است . حضور آرامگاه امامزادگان عظیم الشان همانند نصیر الدین (ع) ، یحیی (ع) ، زید (ع) و غیره در کنار آرامگاه پادشان زندیه ؛ لطفعلی خان نیز از این جاذبه های ارزشمند تاریخی است . وجود خاطرات انقلاب اسلامی نیز بر خاص بودن این منطقه افزوده است ؛ میدان ژاله یا شهدای امروزی ، وزن سنگینی در همه معادلات انقلاب اسلامی دارد و سهم سنتی مردم این منطقه در پیروزی انقلاب ویژه است . همچنین خواستگاه تربیتی بیش از 610 شهید و صدها جانباز و ایثارگر و رزمنده نیز از جمعیت حدود 400 هزار نفری منطقه 12 ساختار سرمایه اجتماعی این محدوده را افزایش جدی داده است .

خلاصه کلام اینکه طهران در تهران مفهومش این است که در درون شهر تهران ، شهری ویژه نهفته شده که در واقع هویت اصیل و بومی پاییتخت است و هرگونه بی توجهی و سبک شمردن این منطقه ویژه اقتصادی ، سیاسی ، گردشگری ، ضربه ای جدی به هویت مردمانی است که در دل تاریخ حک شده اند و قطعا نسل های بعدی ایشان نیز تاریخ ساز خواهند بود . 

9 دی ؛ محصول درس های عاشورا

                                                                       محمدباقر فرهند

دانشجوی دکترای تخحصصی علوم سیاسی – مسایل ایران

در تاریخ هر ملتی ، روزهایی است که می توان بر مبنای آن دیگر رویدادها را مورد واکاوی و تاریخ نگاری کرد . گاهی این روزها آنقدر مهم می شوند که سطح معادلات آینده را نیز بر آن استوار می سازند . فارغ از چرایی وقوع این حوادث ، یکی از این رویدادها را در تاریخ معاصر ایران و طی سالهای اخیر می توان به رویداد 9 دی ماه اشاره داشت . آنچه در سال 1388 در قالب اعتراض به نتایج انتخابات ریاست جمهوری رخ داد را می بایست در یک کفه دیگر مورد واکاوی قرارداد ، اما آنچه در حوادث عاشورای سال 1388 به بهانه اعتراض رخ داد در ذات ارتباط معنا داری با نتایج انتخابات نداشت ، حرمت شکنی عزای امام حسین (ع) در عاشورای 1388 توسط برخی از مععترضین صورت گرفت . در عاشورای 88 ، از ظهر  و زمان اقامه نماز در عاشورای حسینی که در میادین و خیابان ها اقامه شد آشوبگران ابتدا اطراف نمازگزاران را آتش زدند و بعد سنگ پراکنی کردند و در خاتمه نیز خیمه های عزای امام حسین (ع) را به آتش کشیدند ! و به بیانی حوادث تلخ عاشورای سال 61 هجری تکرار شد . البته این مصداق بارز نجات بخشی عاشورا نیز بود ، چرا که باز باید عاشورا وارد عرصه می شد تا مرز بین حق و باطل را مشخص کند . روند حوادث آن روزها با درگیری های گسترده خیابانی رقم خورد و عناصر مومن در شهر وارد عرصه شده  و تا پاسی از شب این درگیری ها که البته با تخریب همراه بود ادامه داشت .نکته مهم این بود که فارغ از موافقت با نتایج انتخابات و یا مخالفت ، مردم برسر جایگاه اهل بیت و امام حسین (ع) با کسی تعارف نداشته و ندارند . آن روزها واقعه 9 دی رخ داد ، یعنی روز بیعت مجدد با ولایت و انقلاب اسلامی که برایش صدها هزار خون ریخته شده بود . بر این اساس باید 9 دی را فرزند عاشورا دانست . البته می بایست خودجوشی و تکلیف محوری این حرکت عظیم مردمی را نیز در نظر گرفت که به نوعی عملیات مردم یاری نیز محسوب می شود . شاید بتوان مهمترین دستآوردهای سیاسی نهم دی را در 5 بخش بیان کرد :

1-    فروکش کردن غبار ناشی از اعتراضات و ترسیم مرز حق و باطل :

2-     بر ملا شدن چهره منافقین و ریشه فتنه گران : 9 دی رمز اتحاد ملی برابر این نقشه بود. 

3-    کاهش اثرگذاری خواص بی بصیرتی که مدعای همراهی با انقلاب را داشتند .

4-     واکسینه شدن نظام در مقابل بلایا : روش اعتراض به مسئولین را در بسیاری موارد می آزمایند و می اموزند که طرفین چگونه به همدیگر اعتراض نمایند بدون اینکه خدشه ای به نظام سیاسی و ارزش های ایشان وارد نشود و این دقیقا نکته مهمی است که باید به ان توجه شود . 

  علی ایحال مدل رفتاری آشوبگران و حامیان ایشان در سال 88 ، نشان از استراتژی ایشان در بازی داشته که زمینش را خودشان سوزانده اند و دیگر محلی از ارعاب در میان مردم ندارند . نگارنده بر این باور است که اعتراض به کنشگران سیاسی امری پسندیده است ، اما با حفظ شعائر و مرزهای حاکم بر جامعه .